Selo Rataje nalazi se u opštini Aleksandrovac, u Rasinskom okrugu, i pripada prostoru Župe Aleksandrovačke, jedne od najpoznatijih prirodnih i privrednih celina centralne Srbije. Geografski položaj Rataja daje ovom naselju poseban značaj, jer se selo nalazi u severnom delu Župe, na prostoru gde se župska oblast širi prema Moravskoj ravnici i prema granici opštine Trstenik. Upravo takav položaj uticao je na razvoj sela, njegovu povezanost sa okolnim naseljima i njegovu tradicionalnu usmerenost ka poljoprivredi.
Župa Aleksandrovačka predstavlja kotlinu smeštenu između velikih planinskih sistema Kopaonika i Jastrepca, dok su njene prirodne veze usmerene prema dolinama Morave, Ibra i Toplice. U okviru takvog prirodnog prostora, Rataje zauzima mesto u severnom delu župskog područja, što ga čini jednim od sela koje povezuje unutrašnjost Župe sa širim ravničarskim i saobraćajnim pravcima centralne Srbije. Ovaj položaj je kroz vreme omogućio selu da bude deo prirodne i privredne celine koja je naročito pogodna za vinogradarstvo, voćarstvo i druge grane poljoprivrede.
Prema dostupnim podacima, selo Rataje nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od oko 375 metara. Najviša tačka na prostoru sela iznosi 422 metra i nalazi se na Čukari, prema selu Omašnica, dok je najniži deo terena između Rataja i Dašnice na oko 250 metara nadmorske visine. Ove visinske razlike pokazuju da selo obuhvata raznovrstan teren, sa blagim uzvišenjima i nižim delovima, što pogoduje različitim oblicima korišćenja zemljišta i daje prostoru sela izraženu prirodnu razuđenost.
Rataje se prostorno razvilo kao naselje koje je povezano sa brojnim susednim selima. U njegovoj neposrednoj okolini nalaze se Rudenice, Tuleš, Tržac, Vitkovo, Bobote, Novaci, Dašnica, Laćisled, Golubovac i Omašnica, što pokazuje da selo pripada gustoj mreži naselja koja zajedno čine važan deo teritorije opštine Aleksandrovac. Takav raspored okolnih sela doprinosi međusobnoj povezanosti stanovništva, lokalnom saobraćaju, privrednoj saradnji i očuvanju zajedničkog regionalnog identiteta Župe.
Geografski položaj Rataja ima i važnu naseljsku dimenziju. Prema opisu sela, Rataje je veće i delimično zbijeno naselje, sa kućama raspoređenim uz puteve, između voćnjaka, bašta, oranica i drugih poljoprivrednih površina. Takav izgled naselja karakterističan je za sela u Župi Aleksandrovačkoj, gde su prirodni uslovi, konfiguracija terena i potreba za obradom zemlje uticali na način formiranja domaćinstava i raspored stambenih celina.
Posebna karakteristika sela jeste i činjenica da je Rataje od septembra 1944. godine podeljeno na Gornje i Donje Rataje, bez teritorijalnog razgraničenja. Ova podela nije promenila osnovnu geografsku celovitost sela, ali je ostala važna u lokalnom identitetu i organizaciji života stanovništva. Danas se geografski položaj Rataja može posmatrati i kroz tu unutrašnju podelu, koja svedoči o razvoju naselja i njegovom širenju kroz vreme.
Zahvaljujući povoljnom položaju u okviru Župe Aleksandrovačke, Rataje je prirodno usmereno ka poljoprivredi i seoskom načinu života. Klima, konfiguracija terena i plodno zemljište doprineli su tome da ovo selo bude deo vinorodnog i voćarskog područja po kojem je Aleksandrovac nadaleko poznat. U tom smislu, geografski položaj Rataja nije samo fizička odrednica prostora, već jedan od ključnih razloga za njegov istorijski razvoj, privredni značaj i prepoznatljivost u okviru opštine Aleksandrovac.
Geografski položaj sela Rataje takođe potvrđuje njegov značaj u lokalnoj mreži naselja centralne Srbije. Blizina drugih sela, povezanost sa širim prostorom Župe i povoljne prirodne osobine omogućili su da selo vekovima ostane važno mesto za život, rad i očuvanje lokalnog identiteta. Zbog svega toga, Rataje se može posmatrati kao jedno od naselja čiji položaj jasno pokazuje kako su priroda, prostor i ljudski život zajedno oblikovali izgled i razvoj ovog dela Srbije.